Presostat podłącza się szeregowo z obwodem zasilania pompy lub kompresora. Po spadku ciśnienia poniżej ustawionego poziomu styki uruchamiają silnik, a po osiągnięciu wartości maksymalnej przerywają obwód. Przed rozpoczęciem pracy bezwzględnie odłącz zasilanie i sprawdź schemat umieszczony na obudowie konkretnego modelu.
Jak przygotować się do podłączenia presostatu?
Presostat może sterować urządzeniem jednofazowym albo trójfazowym. Modele jednofazowe mają najczęściej cztery zaciski, a trójfazowe zwykle sześć. Nie są to elementy zamienne bez sprawdzenia napięcia, prądu znamionowego i schematu połączeń.
Przygotuj narzędzia i elementy potrzebne do bezpiecznej pracy:
- Śrubokręt z izolowanym uchwytem.
- Multimetr z funkcją pomiaru ciągłości obwodu lub rezystancji.
- Przewody o przekroju dobranym do obciążenia.
- Końcówki tulejkowe lub oczkowe, jeśli wymagają ich zaciski.
- Uszczelnienie przyłącza ciśnieniowego i sprawne dławiki kablowe.
Wyłącz wyłącznik główny, odłącz wtyczkę lub zabezpiecz obwód przed przypadkowym załączeniem. Samo ustawienie wyłącznika w pozycji „0” nie zawsze wystarcza. Brak napięcia sprawdź miernikiem na zaciskach, zanim zdejmiesz pokrywę presostatu.
Jeżeli instalacja pracuje przy napięciu 400 V, silnik ma dużą moc albo nie potrafisz jednoznacznie odczytać schematu, zleć podłączenie elektrykowi. Błędne połączenie może spowodować porażenie, zwarcie lub uszkodzenie silnika.
Co oznaczają styki NC i NO?
Oznaczenia styków opisują ich stan spoczynkowy, czyli stan bez działania mechanizmu przełączającego. W wielu presostatach spotyka się parę 11–12 jako NC oraz 13–14 jako NO, ale numeracja nie jest uniwersalna dla każdego producenta. Zawsze porównaj ją ze schematem na obudowie lub w instrukcji.
| Oznaczenie | Nazwa | Stan w spoczynku | Reakcja na wzrost ciśnienia |
|---|---|---|---|
| 11–12 | NC, normalnie zwarte | Obwód przewodzi | Styki otwierają obwód |
| 13–14 | NO, normalnie rozwarte | Obwód nie przewodzi | Styki zamykają obwód |
W typowym układzie pompy lub kompresora wykorzystuje się styk NC w taki sposób, aby silnik pracował przy niskim ciśnieniu, a po jego wzroście został wyłączony. Styk NO może służyć do sygnalizacji, sterowania innym obwodem albo pracy w układzie, który ma zostać załączony dopiero po przekroczeniu określonego ciśnienia.
W presostacie czterostykowym jedna para może przełączać przewód fazowy, a druga przewód neutralny. Nie zakładaj jednak tego bez sprawdzenia dokumentacji. W układzie trójfazowym presostat może przełączać trzy fazy, ale przy większym obciążeniu powinien sterować stycznikiem, a nie zasilać silnik bezpośrednio.
Jak podłączyć presostat krok po kroku?
- Odłącz zasilanie i potwierdź brak napięcia miernikiem na zaciskach urządzenia.
- Zdejmij pokrywę presostatu i odszukaj schemat połączeń oraz oznaczenia zacisków.
- Wprowadź przewód zasilający i przewód prowadzący do pompy lub kompresora przez dławiki. Dławiki powinny stabilnie trzymać przewody i ograniczać dostęp wilgoci do obudowy.
- Ustal, które zaciski tworzą przełączaną parę. W typowym oznaczeniu dla pracy przez styk NC przewód fazowy zasilania trafia na 11, a przewód fazowy wychodzący do silnika na 12. Jeśli schemat producenta wskazuje inną parę, zastosuj właśnie jego oznaczenia.
- Podłącz przewód neutralny zgodnie ze schematem. W niektórych presostatach druga para styków przełącza neutralny, a w innych przewód ten prowadzi się poza urządzeniem.
- Podłącz przewody fazowe w układzie trójfazowym do zacisków wejściowych i wyjściowych wskazanych dla odpowiednich faz. Nie łącz zacisków „na pamięć” z modelu jednofazowego.
- Przewód ochronny PE podłącz do zacisku uziemienia oznaczonego symbolem ochronnym. Nie wykorzystuj przewodu ochronnego jako przewodu roboczego.
- Dokręć zaciski, sprawdź, czy żadna żyła nie wystaje poza zacisk, i zamknij obudowę przed podaniem napięcia.
W typowym obwodzie jednofazowym droga zasilania wygląda następująco: przewód fazowy z sieci → wejście presostatu → styk przełączający → wyjście do silnika. Drugi przewód roboczy może być przełączany przez drugą parę styków albo poprowadzony bezpośrednio do odbiornika, zależnie od schematu producenta.
Jeśli presostat ma sterować silnikiem o dużym prądzie rozruchowym, zastosuj stycznik. Wtedy styki presostatu sterują cewką stycznika, a stycznik przełącza zasilanie silnika. Takie rozwiązanie chroni styki presostatu przed przeciążeniem.
Jak sprawdzić połączenie multimetrem?
Najbezpieczniej sprawdzić działanie styków przed podłączeniem napięcia sieciowego. Ustaw multimetr na pomiar ciągłości lub niskiej rezystancji i przyłóż sondy do wybranej pary zacisków. Pomiar wykonuj wyłącznie przy odłączonym zasilaniu.
Przed pierwszym uruchomieniem sprawdź:
- Czy między zaciskami przeznaczonymi do pracy w trybie NC występuje przejście w stanie spoczynku.
- Czy para NO pozostaje otwarta w stanie spoczynku.
- Czy zmiana ciśnienia powoduje przełączenie styków w przewidzianym momencie.
- Czy przewód PE ma ciągłość z zaciskiem ochronnym obudowy i urządzenia.
- Czy przewody są właściwie zamocowane, a dławiki i przyłącza ciśnieniowe są szczelne.
Po podaniu zasilania obserwuj, czy silnik załącza się przy spadku ciśnienia i wyłącza po osiągnięciu wartości granicznej. Nie reguluj sprężyn ani śrub bez znajomości zakresu urządzenia. W modelach mechanicznych większa śruba zwykle zmienia punkt załączania, a mniejsza różnicę lub punkt wyłączania, lecz szczegółowa funkcja zależy od konstrukcji.
Jeśli wynik pomiaru nie odpowiada schematowi, nie podłączaj urządzenia do sieci. Sprawdź instrukcję danego presostatu albo skorzystaj z pomocy osoby z uprawnieniami elektrycznymi.
Artykuł dotyczy instalacji elektrycznych i urządzeń pod ciśnieniem. Nie zastępuje dokumentacji producenta ani oceny osoby posiadającej wymagane kwalifikacje. Przed pracą odłącz zasilanie, a przy instalacjach 400 V lub dużych silnikach skorzystaj z pomocy elektryka.
